Usuwanie szkód powstałych przez zalanie na elementach budowlanych z gipsu lub tynków gipsowych

Artykuł ten skierowany jest do rzeczoznawców i biegłych. Ale ma także oferować pomoc w podejmowaniu decyzji przedsiębiorstwom i fachowcom, ażeby podjąć właściwe kroki w doprowadzeniu do należytego stanu przemoczonych elementów budowlanych. Każdy pojedynczy obiekt należy skontrolować według indywidualnego stanu a konieczne środki muszą zostać podjęte szczegółowo. Również dla doprowadzenia do należytego stanu obowiązują właściwe reguły budowlane.

1. Istotne właściwości materiałów budowlanych

Materiały budowlane z gipsu posiadają dobre regulujące klimat właściwości (niski opór dyfuzyjny) uwarunkowane przez system kapilarny i umożliwiają szybkie kapilarne przyjęcie i zwrot (szybkie wysychanie) wolnej wody.
Również przy całkowitym zalaniu materiały budowlane z gipsu są dalece stabilne jeśli chodzi o formę. Tylko przy płytach gipsowych (płytach kartonowo gipsowych) może dojść do odkształceń przy odprowadzaniu obciążenia. Uwarunkowane przez zróżnicowane procesy produkcyjne płyt gipsowo - włókiennych zaleca się tutaj zwrócić bezpośrednio do producenta odnośnie specyficznych właściwości.
Utracona poprzez przemoczenie wytrzymałość po wysuszeniu powraca w pełnej wysokości ponownie.
Krótko i średnioterminowo namoczone materiały budowlane z gipsu mogą zostać wysuszone bez straty ich właściwości materiałów budowlanych. Obowiązuje to w szczególności dla masywnych płyt gipsowych, tynków gipsowych i w mokrym stanie nie ukształtowanych płyt gipsowych.

2. Zalecenia dla środków/kroków po zalaniu

Poniższe, wynikające z technicznego punktu widzenia zalecenia obowiązują dla przemoczeń czystą wodą (woda wodociągowa, woda gruntowa, woda rzeczna), jednakże nie dla skontaminowanej wody.

Suszenie
Zasadniczo istnieją dwie możliwości suszenia pomieszczeń wewnętrznych z przemoczonymi materiałami budowlanymi.

Suszenie za pomocą suszarki kondensatowej
W celu najlepszego i najszybszego wysuszenia pomieszczeń wewnętrznych polecana jest kombinacja suszarki kondensatowej i ogrzewanie, które w razie potrzeby uzupełnione zostaje poprzez dmuchawę, która powoduje wystarczającą cyrkulację powietrza w pomieszczeniu. Suszarki kondensatowe wytwarzają stałe wysuszone powietrze. Przy tym powstała w dużej ilości woda musi zostać odprowadzona bezpośrednio przez kanalizację lub pojemniki zbierające, które muszą być regularnie opróżniane. Przy tym procesie należy uważać, aby drzwi i okna w pomieszczeniu suszonym podczas funkcjonowania suszarki pozostały zamknięte! (możliwie szybkie suszenie zmniejsza niebezpieczeństwo tworzenia się pleśni).

Suszenie poprzez ogrzewanie / wietrzenie
Jednym ze sposobów nie wymienionym powyżej, ważnym dla suszenia pomieszczenia jest wysoka wymiana powietrza, tzn. wietrzenie w przeciągu (okno/okno; okno/drzwi). W zimnej porze roku sensownym jest dodatkowe ogrzewanie (ewentualnie za pomocą dmuchawy z ciepłym powietrzem). Aby pomieszczenia szybko uczynić znowu nadającym się do zamieszkania i użytkowania powinno zostać zastosowane wyżej wymienione postępowanie.

Uwaga:
Elementy budowlane z cienkościennymi płytami suszyć "ostrożnie" i nie nadmuchiwać bezpośrednio gorącym powietrzem czy naświetlać gorącem (niebezpieczeństwo wybrzuszeń).

Dla możliwie najlepszego wyniku zalecamy zatrudnienie specjalistycznej firmy, która oprócz stosownego wyposażenia urządzeniami może wydać podsumowującą opinię skutków suszenia.

3. Gipsowe płyty ścienne

Stwierdzenie stopnia przemoczenia (wysokość lustra wody na podstawie pozostałości i zmiany zabarwień/odbarwień).
Usuwanie warstw farby i tapet do około 25 do 50 cm (w zależności od kapilarnej wsiąkliwości i czasu działania wody) ponad "poziom uszkodzeń wody".
Przy istniejącej powłoce glazurowej (jednostronnie) ewentualnie suszenie strony bez płytek.
Po suszeniu ocenić przyczepności płytek poprzez opukanie i ewentualnie płytki częściowo względnie całkowicie wymienić na nowe.

Przy obustronnej powłoce glazurowej sprawdzić, jak daleko woda wniknęła w element budowlany, jeśli przemoczyła, wtedy usunąć przynajmniej flizy po jednej stronie.

Suszenie do < 1 M.-% (sprawdzić urządzeniem CM).

Materiały połączeń brzegowych (taśma bitumiczna, korek, foamglas, wełna mineralna itp.) nie cierpią wskutek przemoczenia. Po wyschnięciu są nieograniczenie zdolne do funkcjonowania.

Schnięcie tych połączeń sprawdzić oddzielnie.

Po wyschnięciu przesiąknięte odbarwienia, jak np. rdza lub odrysowane obrzeża wodne mogą zostać zniwelowane poprzez zamykające/blokujące powłoki gruntowe.

4. Tynki gipsowe

Tynki gipsowe są przepuszczalne dla pary wodnej i wody. Z powodu tych właściwości tynki gipsowe nie przeszkadzają wysychaniu przemoczonych podłoży.

Zwraca się uwagę na to, że porowate materiały budowlane jak niektóre cegły, betony z lekkimi dodatkami, betony porowate mogą wchłaniać bardzo dużo wody a proces suszenia trwa odpowiednio długo.

Zalecane sposoby postępowania:

Stwierdzenie stopnia przemoczenia (wysokość lustra wody na podstawie pozostałości i zmiany zabarwień/odbarwień).
Usuwanie warstw farby i tapet do około 25 do 50 cm (w zależności od kapilarnej wsiąkliwości i czasu działania wody) ponad "poziom uszkodzeń wody".

Powierzchnie tynkowane sprawdzić poprzez opukanie na pustych miejscach. Uszkodzony/zepsuty tynk usunąć.

Suszenie do < 1 M.-% (zmierzone w tynku gipsowym za pomocą urządzenia CM).

Po wysuszeniu powtórnie sprawdzić na pustych powierzchniach tynku. Uszkodzony tynk usunąć.

Dotynkowanie za pomocą właściwego tynku gipsowego (np. tynk ręczny do celów remontowych).

Po wyschnięciu przesiąknięte odbarwienia, jak np. rdza lub odrysowane obrzeża wodne mogą zostać zniwelowane poprzez zamykające/blokujące powłoki gruntowe.

5. Konstrukcje z płyt gipsowych (płyty kartonowo-gipsowe / płyty gipsowo-włókienne)

Płyty gipsowe są często montowane w połączeniu z materiałami izolacyjnymi. Możliwe szkody związane z zalaniem płyt gipsowych to odkształcenia poprzez odprowadzenie obciążenia, pęknięcia, poluzowane połączenia śrubowe i niewystarczająca przyczepność kartonu. Zaleca się wymienić przemoczone włókniste materiały izolacyjne. Czy suszenie jest możliwe i sensowne należy zdecydować tylko w pojedynczym przypadku. Jeśli przy sprawdzeniu wizualnym nie stwierdza się żadnych szkód poza zalaniem, zaleca się następujący sposób postępowania:

Ściany sumikowo-łątkowe, przedścianki, ściany szybowe etc. z metalowymi konstrukcjami dolnymi:

Stwierdzenie stopnia przemoczenia (wysokość lustra wody na podstawie pozostałości i zmiany zabarwień/odbarwień).

Wycięcia (cięcie za pomocą otwornicy) i poluzowanie obłożenia z płyt gipsowych do wysokości około 25 do 50 cm (w zależności od czasu działania wody) przy gipsowych płytach impregnowanych około 5 do 10 cm ponad poziom szkód wody po obydwu stronach i oczyszczaniu.

W razie potrzeby usunąć materiały izolacyjne w tym obszarze (patrz wyżej), suszenie odkrytych konstrukcji.

Sprawdzenie szkód korozyjnych, ewentualnie naprawić.

Po wysuszeniu zastąpienie izolacji i okładzin za pomocą płyt gipsowych.

Spoiny poziome połączyć śrubami za pomocą warstwy płyt gipsowych, zaszpachlować za pomocą taśmy do spoin.

Uwaga:

Naprawa jest opłacalna ekonomicznie tylko do wysokości szkody maksymalnie do 1m.

Przy powierzchniach jednostronnie flizowanych, powierzchnię flizowaną sprawdzić poprzez opukanie, wystarczające może być usunięcie tylko nie flizowanej powłoki, aby móc lepiej wysuszyć flizowaną powłokę.

Przy konstrukcjach bez izolacji i bez widocznych deformacji, oderwań kartonowych, etc. ewentualnie możliwe jest suszenie poprzez otwory wiertnicze (otwór za pomocą piły do otworów) i wdmuchnięcie letniego powietrza.

Po suszeniu ponownie sprawdzić oderwania kartonowe, przy wielkopowierzchniowych oderwaniach podwoić za pomocą dodatkowej warstwy płyt.

Ściany sumikowo-łątkowe, przedścianki, ściany szybowe, etc. z drewnianymi konstrukcjami dolnymi:

Analogicznie jak w przypadku konstrukcji metalowych, jednakże w szczególności uważać na:

Staranne wysuszenie konstrukcji drewnianej (również miejsca połączeń słupów drewnianych do oczepu).

Zwichrzenia konstrukcji (przy silnych zwichrzeniach konieczna wymiana).

Suchy jastrych, sufity (przy całkowitym przemoczeniu):

Żadnych zaleceń naprawy,
Z reguły wymiana,
Przy miejscowym przemoczeniu ewentualnie suszenie albo w razie potrzeby częściowa wymiana.

6. Jastrych siarczanowo-wapniowy

Dla jastrychów, które na dużym obszarze stały pod wodą, zalecamy niezależnie od materiału budowlanego (jastrychy anhydrytowe, gipsowe, cementowe i inne) następujący sposób postępowania:

Usunąć wykładziny gdzie to możliwe (podłogi dywanowe, wykładziny PCW).

Przy wykładzinach, które nie powinny zostać usunięte (np. flizy) po wysuszeniu jastrychu należy sprawdzić ich przyczepność do podłoża.

Wizualne sprawdzenie na pustych miejscach przy jastrychach łączonych, na tworzeniu pęknięć, zwichrowaniach i osiadach przy jastrychach pływających w szczególności na materiałach izolacyjnych z włóknem mineralnym.

W przypadku gdy jastrych okaże się bez wad podczas sprawdzania wizualnego, możliwe jest wysuszenie, w przeciwnym razie konieczne jest częściowe lub całkowite usunięcie budowli z przywróceniem stanu poprzedniego.

Przy jastrychach pływających warstwy izolacyjne poniżej płyty jastrychowej, które częściowo pobrały bardzo dużo wody, są bardzo ciężkie do wysuszenia. Wysuszenie takiej konstrukcji powinno się generalnie zostawić doświadczonej firmie specjalizującej się w suszeniu.

Uwaga:

Całkowite wysuszenie pustych przestrzeni musi być zabezpieczone, w przeciwnym razie późniejsze szkody podłóg i ewentualne zagrożenia zdrowotne nie są wykluczone. Od przedsiębiorstwa suszącego należy wymagać odpowiedniej gwarancji.

7. Wskazówki w celu oszacowania kontaminacji i usunięcia materiałów budowlanych

Woda na obszarach powodziowych jest bardziej lub mniej zanieczyszczona. Bardzo ciężko jest ocenić, jakie niebezpieczeństwo w rzeczywistości pochodzi z elementów budowlanych, które weszły w kontakt z wodą kontaminowaną. Dlatego należy przestrzegać wskazówki odnośnie koniecznych środków higieny przy krokach modernizacyjnych i budowlanych podane przez kompetentne Organy. Wskazówki te w razie potrzeby należy uzupełnić we współpracy z rzeczoznawcami, Urzędem Higieny (Rzeczoznawcami ds. higieny), Urzędem Nadzoru Budowlanego i inwestorami (rozważenie ryzyka) celem oceny lokalnie występujących zanieczyszczeń.

Odpady gipsowe oddzielnie wymontowane zostają usunięte jak zwykle według kodu 170802 "Materiały budowlane na bazie gipsowej" kategorii Odpady budowlane i rozbiórkowe. Ponieważ o możliwości przetwórstwa można zdecydować tylko w pojedynczym przypadku, zasadniczo są one do usunięcia na wysypisku. W celu skrócenia przebiegu prac i zmniejszenia potencjału ryzyka stosownym może być, przedsięwzięcie wspólnego usuwania odpadów wszystkich materiałów budowlanych według kodu odpadowego 170904 "Mieszane odpady budowlane i rozbiórkowe".

8. Tworzenie się pleśni

Tworzenie się pleśni pojawić się może przy odpowiednich warunkach na wszystkich elementach budowlanych, niezależnie od materiału. Zarodniki grzybów pleśni są wszechobecne. Gorące i wilgotne otoczenie sprzyja ich rozwojowi, jako pożywienie wystarczy np. kurz domowy; materiały organiczne jak klej do tapet czy silikon są idealną pożywką. Z powodu zdrowotnego ryzyka, gdy pleśń powstanie w pomieszczeniach wewnętrznych, elementy budowlane zapleśnione powinny zostać wymienione. Wyłącznie przy częściowym, powierzchniowym zakażeniu pomocne mogą być środki grzybobójcze do usunięcia pleśni (szczotkowanie i "potraktowanie" środkiem grzybobójczym przy użyciu maski przeciwpyłowej, warstwę powierzchni za pomocą blokujących warstw podkładowych lub powłok).

Wbudowanie nowych elementów budowlanych nastąpić powinno dopiero po całkowitym wysuszeniu. Kompletne wysuszenie jest najlepszym warunkiem przeciwko tworzeniu się pleśni a w szczególności również w nie widocznych obszarach elementów budowlanych.

9. Ekonomiczność

Ocena, które z możliwych kroków modernizacyjnych jest najbardziej ekonomiczna zależy bardzo od przypadku indywidualnego. W przypadku gdy np. prace dokonane zostać powinny w budynku mieszkalnym w dłuższym okresie czasu podzielone na pracę własną obowiązywać będą inne skale niż np. dla budynku przemysłowego, który w możliwie krótkim czasie powinien znowu być w pełni wykorzystywany.

Również przy elementach budowlanych zdatnych do modernizacji bardziej opłacalnym może być (czas pracy, przerwa w eksploatacji przez długi czas suszenia, ryzyko) kompletne odbudowanie tych elementów i zastąpienie przez nowe elementy budowlane. W tej decyzji uwzględnić należy obok zakresu szkód (lokalnie czy wielkopowierzchniowo) również finansowe aspekty.

10. Pozostałe

Po modernizacji elementy budowlane muszą spełniać wszystkie wymagania nadzoru budowlanego (stabilność, ochrona przeciwpożarowa, izolacja dźwiękowa, higiena). Plan modernizacji należy ustalić pod tym aspektem.